Flash

Usability testing - wat is het en waarom zet je het in?

In dit handboek behandelen we alles wat met usability en user testing te maken heeft. We zoomen dieper in op wat gebruikerstesten inhouden, waarom het belangrijk is, welke varianten er zijn en hoe je er mee aan de slag gaat.

In de hoofdstukken die daarop volgen gaan we in op het uitvoeren van usability testen, het werven van respondenten, hoeveel respondenten je nodig hebt en het analyseren de usability testen.
 

Wat is usability?

Usability of gebruiksvriendelijkheid is de mate waarin een gebruiker een product op eigen wijze kan gebruiken zonder obstakels, twijfels of vragen te hoeven stellen. Bij een gebruiksvriendelijk product verloopt het gebruik soepel en is er geen sprake van frustratie bij de gebruiker.
 

Wat is usability testing?


Bij usability testing voeren gebruikers taken uit op een website, app of prototype terwijl zij worden gefilmd en continu hardop nadenken. 


Doordat de gebruiker constant feedback geeft wordt duidelijk waarom bepaalde functionaliteiten wel of niet werken - en vertaalt dat zich in een lijst met concrete actiepunten om de klantbeleving (nog) beter te maken. 

P.S. Usability testing wordt ook wel user testing genoemd. In het Nederlands wordt vaak de term gebruikerstesten gebruikt.

 

Voorbeeld usability test

En... Kun je daar een voorbeeld van geven? Zeker! De voorbeeld usability test bekijk je door de video te starten.

 

De vijf grootste voordelen van usability testing

Voor elke fase in het ontwikkelproces van een website of app is het testen met echte gebruikers van grote waarde. De vijf grootste voordelen zijn:

  • Ontdek waar gebruikers tegenaan lopen. Gemak dient de mens, nu meer dan ooit. Wanneer gebruikers een product willen bestellen maar het bestelproces werkt niet, dan bestellen ze het met drie klikken bij de concurrent. En is het voor de eigenaar van de webshop maar de vraag waarom de gebruiker afhaakte. Door user testing ontdek je frustraties van gebruikers die normaal gesproken onopgemerkt voorbij zouden gaan. 
  • Een beter eindproduct met prototypetesting. Bespaar tijd en geld door tijdens het ontwikkelproces usability testing uit te voeren. Is duidelijk wat ze kunnen doen met de app of website? Waar lopen ze tegenaan? Waarvoor zouden zij het gebruiken? Door die feedback al tijdens het ontwikkelproces te verzamelen en te verwerken bouw je een product dat beter aansluit bij de eindgebruiker. 
  • Creëer empathie voor de eindgebruiker. Vaak zie je dat een team dat voor lange tijd aan een project zich steeds lastiger kan inleven in de eindgebruiker, omdat zij het product door en door kennen. User testing dwingt je het product te zien door de ogen van de eindgebruiker, waaruit je veel waardevolle informatie kan halen voor de rest van het ontwikkelproces. 
  • Waardevolle aanvulling op kwantitatieve data. Tools zoals Google Analytics en Hotjar laten zien wát gebruikers doen, maar niet waarom. Een heatmap kan je laten zien dat gebruikers afhaken tijdens het bestelproces, maar waarom gebruikers dit doen blijft gissen. Usability testing neemt die onzekerheid weg en geeft inzicht in hoe het bestelproces verbeterd kan worden. 
  • Een beter product voor iedereen. Wanneer je het product net hebt gelanceerd of het al een tijd in de markt is, kun je door te  testen achterhalen in hoeverre het product aan de verwachtingen voldoet. Ontbreekt er nog iets in de interface? Laten we geld liggen door het bestelproces inefficiënt te hebben ingericht?  

 

Gebruikerstesten betalen zich uit

Het uiteindelijke doel van usability testing is dus om de ervaring voor de gebruiker zo goed mogelijk te maken. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat een betere gebruikerservaring een enorm positief effect kan hebben op de bedrijfsvoering. De vijf grootste voordelen van user testing zijn:
 

Is het usability testing of user testing?

Misschien is het je wel al opgevallen dat er voor gebruikerstesten verschillende termen worden gebruikt. De vaakst voorkomende varianten zijn user testing en usability testing. 

Sommige UX-onderzoekers stellen dat het primaire doel van user testing is om te achterhalen of potentiële gebruikers behoefte hebben aan een bepaald product of dienst. User testing zou je dan dus voorafgaand aan de ontwikkeling moeten doen. Ben je zelf in die fase? Dan raden we je aan het boek The Mom Test te lezen. 

Als user testing betrekking heeft op de behoeften van potentiële gebruikers, dan is usability testing het uitvoeren van gebruikerstesten. 

Maar… Om heel eerlijk te zijn blijft het een grijs gebied en valt vaak uit de context wel op te maken waar het over gaat. Als je daar op let zul je zien dat negen van de tien keer user testing verwijst naar het uitvoeren van gebruikerstesten. Dus… gebruik welke term je het fijnst vindt.  

User testing, usability testing of gebruikerstesten - het komt vaak allemaal op hetzelfde neer.

 

Soorten usability testing

Er zijn verschillende manieren om een website te testen met echte gebruikers. Hieronder leggen we de vier meest voorkomende varianten uit. 

In een usability lab

Door de tests af te nemen in een usability lab heb je maximale controle over de apparatuur die gebruikt wordt en kan je snel inspringen op het moment dat er technische problemen zijn. Het grootste nadeel is dat de gebruiker zich niet in zijn natuurlijke omgeving bevindt, wat de antwoorden beïnvloed en gebruikers minder eerlijk maakt. Ook kost het meer tijd en geld om gebruikers te werven en deze af te laten reizen naar het usability lab. 

Op afstand

Een gebruikerstest op afstand, in het engels een remote user test, houdt in dat de gebruiker de test online kan voltooien. In de praktijk betekent dit vaak dat dit vanuit huis gebeurt. Dat heeft als grootste voordeel dat de gebruiker de test maakt in zijn natuurlijke omgeving, wat leidt tot eerlijkere feedback.

 

Met moderator

Deze vorm van gebruikerstesten wordt ook wel moderated user testing genoemd. Hierbij begeleidt de moderator de testsessie van begin tot eind. De test kan zowel face-to-face als online plaatsvinden. Wanneer de test online plaatsvindt, maakt de moderator gebruik van een online tool om met de gebruikers te kunnen communiceren.

Het grootste voordeel is dat een moderator verdiepende vragen kan stellen en extra data kan verzamelen om zo beter te begrijpen waarom de gebruiker bepaalde handelingen uitvoert. Daartegenover staat dat een onervaren moderator met sturende vragen de resultaten van het onderzoek kan beïnvloeden. Als dit gebeurt heeft dat een negatief effect op de betrouwbaarheid van de resultaten - iets wat je logischerwijs wil voorkomen.

Zonder moderator

Dit type gebruikerstest wordt ook wel unmoderated usability testing genoemd, waarbij de usability test dus plaatsvindt zonder begeleiding. Unmoderated usability testen worden bijna altijd op afstand uitgevoerd. 

Het grootste voordeel van testen zonder moderator is dat de omgeving waarin de gebruiker de app of website normaal gesproken zou gebruiken zoveel mogelijk wordt nagebootst. In het echte leven zit er natuurlijk ook geen moderator naast de klant om hem door het bestelproces heen te loodsen. 

Bij unmoderated usability testing op afstand, ook wel remote unmoderated usability testing genoemd, moet de kwaliteit goed worden gemonitord. Op grote internationale platformen kunnen gebruikers zich eenvoudig aanmelden en worden usability testen soms afgeraffeld om snel de beloning binnen te harken. Om dit te voorkomen hebben sommige platformen, zoals User Sense, hier controlemechanismen voor ingebouwd.

 

Aan de slag met usability testing

Het proces van usability testing kun je opdelen in vier fases: het maken van een usability test plan, het uitvoeren van de gebruikerstesten, het analyseren van de resultaten en het maken van een usability test rapport.

1 - Een usability testplan maken

In het usability testplan leg je het fundament voor het gehele onderzoek, waarin je het hele proces van begin tot eind vastlegt. Meer informatie over het opstellen van een usability test plan vind je hier: usability testplan maken. 

2 - Gebruikerstesten uitvoeren

In deze stap wordt het eerder opgestelde testplan ten uitvoer gebracht. gebruikers worden uitgenodigd en gaan aan de slag met de usability test. Terwijl ze dit doen worden ze gefilmd. Wordt de test bijgewoond door een moderator, dan wil je ervoor zorgen dat je de gebruikers zoveel mogelijk laat praten. 

3 - Het analyseren van de usability test resultaten

In deze fase is alle ruwe data binnen en ga je aan de slag met de analyse. Afhankelijk van de hoeveelheid usability testen die er worden afgenomen kan het lastig zijn overzicht te houden over de data die je hebt verzameld.  Het maken van een affiniteitsdiagram is een geschikte methode om grote hoeveelheden data behapbaar te maken. 

4 - Het maken van een usability test rapport 

Wanneer je alle data hebt verzameld en gecategoriseerd kun je de resultaten samenvatten, issues in het design identificeren en aanbevelingen maken om de issues op te pakken. 

Na het doorvoeren van aanpassingen op de website of app is het aan te raden om het product nogmaals te testen. Zo kom je erachter of je daadwerkelijk vooruitgang hebt geboekt. 

 

 

Wil jij een betere ervaring voor jouw klanten?

Trial aanvragen

 

 

Geld verdienen met testen van websites en apps?

Aanmelden als tester

 

Flash